Corpus Latinum Stampense
 
Étienne, archevêque de Sens
Concession d’une chapelle  à Hugues II de Bouville
Paris, mars 1304 
     
     Nous rééditons cette charte d’après l’édition de Fleureau, publiée en 1683, Les Antiquitez de la Ville et du Duché d’Estampes, pp. 609-610 (dans un chapitre que nous avons mis en ligne). 

     Saisir des textes anciens est une tâche fastidieuse et il ne faut pas décourager ceux qui s’y attellent en les pillant sans les citer.

  
Pro Hugone de Bovilla.
     Stephanus miseratione divina Senonensis Archiepiscopus, universis præsentes litteras inspecturis æternam in Domino, salutem. Licet cunctis justè petentibus aperire teneamur viscera caritatis, erga illos tamen quos nobis consanguinitatis unio copulavit, multa nimirùm principali contemplatione movemur, qui caritativè, & ob remißione peccaminum pia loca in honorem Dei, & SS. suorum, ac divini cultus augmentum fundare, & ædificare de bonis suis propriis ordinaverunt. Cum igitur bonæ memoriæ Dominus Hugo de Bovilla, quandam Dominus Milliaci, Domini Regis Miles, & Cambellanus, noster consanguineus carißimus, dudùm in sana existens memoria, suum fecerit, & ordinaverit testamentum, quo inter cætera in ipso testamento contenta legavit 200. lib. paris. ad emendam redditus pro quadam Capellania domus suæ de Farchevilla dictæ nostræ Diœcesis fundata, ità quòd Capellanus ejusdem Capellæ, qui pro tempore fuerit, qualibet die perpetuò, unam missam celebrare teneatur: Dum tamen nos, aut successor noster, qui esset pro tempore, vellemus consentire quòd collation seu præsentatio ejudem Capellaniæ ad hæredes, & successores suos dicti loci, tanquam ad veros fundatores, & Patronos ejusdem perpetuò pertineat; alioquin legatum hujusmodi revocavit, sicut hæc omnia per exhibitionem testamenti dicti defuncti nobis factum per nobilem virum consanguineum nostrum Ioannem de Bovilla, Dominum Milliaci, Militem, & Cambellanum Domini Regis Franciæ, ipsius defuncti filium certitudinaliter nobis constat. Qui dicti Patris sui salutis animæ non immemor; sed ut verus zelator, nolens quod per ipsius seu ejus hæredum (quod absit) negligentiam vel defectum ipse Pater suus à tam sancto, & laudabili proposito valeat defraudari, sed ipsum super hoc in quantum poterit cupiens in hac parte ipsius voluntatem omnimodam adimplere, nobis humiliter, & cum instantia supplicavit, quatenùs pro ipsius Patris sui remedio animæ, ad laudem & honorem Dei, & Beatæ Virginis Mariæ matris ejus, in fundatione, & ædificatione dictæ Capellæ facienda in domo sua de Farchevilla antedicta, sub valore, conditione, modo, & forma nominatis, superiùs expreßis, & à defuncto Patre suo taliter ordinatis, pro qua certos redditus assederat, & admortizarat, nostrum vellemus præbere consensum, pariter & assensum. Nos itaque, quæ ad salutem fidelium pertinent, & quæ divini cultus, & ejus SS. augmentum requirunt, denegare [p.610] nolentes; sed ea potiùs exaudire, supplicationi dicti Domini Ioannis: & pro voluntate dicti sui Patris salubriter  adimplenda, liberter annuimus, per tenorem litterarum præsentium concedentes quod in dicta capella domus de Farchevilla fundetur, & ædificetur at sit perpetua Capellenia: cujus Capelleniæ præsentatio ad dictum Dominum, hæredes, & successores suos Dominos Farchevillæ perpetuò permanebit, tanquam ad veros, & legitimos fundatores hujus Capellæ, prout dictus defunctus Dominus Hugo in suo testamento, seu ultima voluntate voluit, seu etiam ordinavit: ita quod Capellani, qui pro tempore fuerint, nobis, & nostris successoribus, ac officiariis, & aliis suis ordinariis obedentiam ac subjectionem debitas, sicut alii Capellani nostræ Diœcesis facere tenebuntur. Tamen procurationem nobis, Archidiacono, vel Decano, seu aliis nullam solvent, & ut fundatio, & ædificatio ipsius Capellaniæ, cæteraque alia supradicta, & hæc tangentia perpetuæ robur habeant firmitatis, ea ratificantes, & approbantes, & in omnibus nostrum, præbentes assensum, autoritate ordinaria, salvo jure cujuslibet, confirmamus. In cujus rei testimonium, nostrum sigillum præsentibus litteris duximus apponendum. Datum Parisiis, mense Martii anno Domini MCCCIV.  
     Commentaire de Fleureau (Antiquitez de la Ville et du Duché d’Estampes, pp. 608-609): 
     Hugues de Bouville «fit bâtir en ce lieu de Farcheville le Château, & la Forteresse qui y est encore aujourd’huy [...] Il y fonda une Chapelle, suivant l’ancienne coûtume des Gentils-hommes de France, de fonder des Oratoires, ou Chapelles dans leurs maisons des champs remarquée par la glosse sur le Chap. Eleutherius, cause 18. quæst. 2. laquelle il dota, & enrichit de beaux; & precieux ornemens, reservant à ses heritiers, & à leurs successeurs en ce Château, & Seigneurie, la nomination du Chapelain, en qualité de vrais Fondateurs, & Patrons de la Chapelle. Ce que l’Archevêque de Sens confirma, au mois de Mars de la même année, par les Lettres suivantes, à la fin desquelles il ordonne que les [p.609] Chapelains qui deserviront cette Chapelle, luy rendront obeïssance, & à ses Officiers, sans toutefois étre obligez de luy païer, ny à l’Archidiacre, ny au Doien aucune procuration pour leur visite. Ce qui est conforme au Reglement fait par le Pape Gregoire IX. au chap. De Censibus 
Source du texte: Saisie numérique en mode texte de Bernard Gineste, juillet 2001.
 
   
     
BIBLIOGRAPHIE
 
Éditions
 
     Dom Basile FLEUREAU [1612-1674; religieux barnabite, de la congrégation de saint Paul; rédigé entre 1662 et 1668], Les Antiquitez de la ville, et du Duché d’Estampes avec l'histoire de l'abbaye de Morigny et plusieurs remarques considerables, qui regardent l’Histoire generale de France [in-4°; 622 p.; rédigé entre 1662 et 1668; publication posthume par Dom Remy de Montmeslier], Paris, J.-B. COIGNARD, 1683 [dont une réimpression: Marseille, Lafittes reprints, 1977; édition numérique en cours (en mode image) par les Amis du Château Royal d’Étampes, www.chateau-royal.com (site disparu en 2004, relayé par le site www.stampae.org) — 2001; saisie numérique en mode texte en cours par le Corpus Étampois, depuis 2001], p. 610. 
  
     Bernard GINESTE [éd.], «Étienne de Sens: Concession d'une chapelle à Hugues de Bouville (Paris, 1304)» [texte de l’édition Fleureau de 1683], in Le Corpus Étampois, http://www.corpusetampois.com/cls-14-130403etiennedesens-bouville.html, novembre 2002. 
    
Études
   
     Dom Basile FLEUREAU, «Histoire de la baronnie de Farcheville», in IDEM, Les Antiquitez..., 1683, pp. 601-618, dont une saisie numérique par Le Corpus Étampois, http://www.corpusetampois.com/che-fleureau-d13.html, novembre 2002. 

    

     Merci de nous communiquer tout autre donnée disponible. 
    
Explicit
 
 
Sommaire généralCatalogue généralNouveautésBeaux-ArtsCartes postalesBibliographieHistoireLittératureTextes latinsMoyen Age NumismatiqueProsopographieDom FleureauLéon MarquisLiensRemerciementsÉcrire au RédacteurMail to the Webmaster